beginpagina

GEEN EXCUUS

Geweld is nooit goed te praten. Toch worden alcohol en drugs nog wel eens aangevoerd als verzachtende omstandigheden: “Ik was mezelf niet.” “Ik wist niet wat ik deed.” “Ik had te diep in het glaasje gekeken.” Maar alcohol- en drugsgebruik zijn geen excuus voor geweld. Integendeel, als je onder invloed geweld pleegt en je weet dat je geneigd bent snel geweld te gebruiken, ben je in feite dubbel verantwoordelijk voor je gedrag.

In de eerste plaats ben je verantwoordelijk voor het geweld. En in de tweede plaats voor het overmatige gebruik van alcohol en/of drugs. Zeker wanneer je al eerder geweld onder invloed hebt gepleegd. Vanwege die dubbele verantwoordelijkheid kan geweld onder invloed tot een extra zware straf leiden. Zijn er aanwijzingen dat je als geweldpleger onder invloed bent, dan ben je wettelijk verplicht om een alcohol- en/of drugstest te ondergaan. Want alcohol- en drugsgebruik zijn geen excuus voor geweld.
toggle

De wetswijziging

Sinds 1 januari 2017 heeft de politie de wettelijke bevoegdheid om verdachten van geweld te testen op alcohol en drugs.* Is er bij geweldpleging alcohol en/of drugs in het spel, dan kan het Openbaar Ministerie een zwaardere straf eisen. Dat kan een hogere boete, of een langere taakstraf of celstraf zijn. Maar het kan ook gaan om bijzondere voorwaarden, zoals een alcoholverbod, locatieverbod, locatiegebod of gedragsinterventie gedragsinterventie.

*) De wet is gefaseerd ingevoerd. De politie is per 1 januari 2017 begonnen met testen in een aantal startgebieden: Eindhoven, Alkmaar, Putten, Ermelo en Harderwijk. Er werd alleen getest op alcohol. Afgelopen half jaar is de uitvoering van de wet in deze gemeenten geëvalueerd. Vanaf 1 juli 2017 wordt de wet landelijk toegepast, voor zowel alcohol als drugs.

…

Waarom testen

Wetenschappelijk is vastgesteld dat bij gebruik van alcohol en/of bepaalde drugs een groter risico bestaat om geweld te plegen. Tot nu toe nam de politie in het proces-verbaal niet altijd informatie op over drank- en/of drugsgebruik door de geweldpleger.

De officier van justitie en de rechter konden hierdoor het middelengebruik vaak niet meenemen in de strafeis of het vonnis. Maar nu standaard getest wordt bij een aanwijzing voor alcohol- of drugsgebruik bij een geweldsmisdrijf, kan dat wel.

Hoe werkt het testen?

Als de politie een aanwijzing heeft dat er alcohol en/of drugs zijn gebruikt door de vermoedelijke geweldpleger, doet ze bij alcohol een blaastest en bij drugs een speekseltest. Als de test wijst op middelengebruik, komt er een vervolgonderzoek. Bij een vermoeden van alcohol is dat een ademanalyse.

Bij een vermoeden van drugsgebruik, of een combinatie van alcohol en drugs, of bij een onvoltooide ademanalyse is dat een bloedonderzoek. Bij een bloedonderzoek neemt een arts of verpleegkundige bloed af. Dit bloedmonster gaat vervolgens voor analyse naar het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).

Bij de analyse bepaalt het NFI welke middelen gebruikt zijn en hoeveel. De uitslag wordt opgenomen in het proces-verbaal dat de politie opstelt.

show/close

Wat hebben alcohol en geweld met elkaar te maken?

Alcohol zorgt ervoor dat je hersenen minder goed werken. En dat beïnvloedt je gedrag. Zo ben je onder invloed:

  • minder goed in het beheersen van impulsen en heb je minder remmingen.
  • minder goed in het inschatten van het gedrag van anderen.
  • vaak meer geneigd om jezelf te overschatten.
  • vaak meer gericht op het moment zelf. En minder op de gevolgen voor later.

Feiten op een rij

Eén biertje is nog geen zwaardere straf

Er zijn wetenschappelijk grenswaarden vastgesteld waarbij er een relatie is tussen bepaald middelengebruik en geweld. Namelijk 0,050 milligram drugs per liter bloed en 0,8 milligram alcohol per millimeter bloed. Als het testresultaat ónder deze grenswaarden ligt, dan betekent dat niet dat er geen zwaardere straf opgelegd of geëist kan worden. In individuele gevallen kan het middelengebruik wel betrokken worden bij de straf. Uit verklaringen van getuigen, waarnemingen van de politie, de context waarin het geweld plaatsvond, kan namelijk blijken dat het middelengebruik toch een belangrijke rol heeft gespeeld bij het plegen van geweld.

Bij alle vormen van geweld wordt er getest

Denk bijvoorbeeld aan mishandeling, bedreiging, moord, vandalisme, seksueel geweld, stalking en geweld tegen dieren. Maar ook als je bijvoorbeeld een geweldpleger aanmoedigt of helpt, kom je voor een test in aanmerking.

Er wordt getest op middelen die een ontremmende invloed hebben

Dat zijn: alcohol, cocaïne, amfetamine en methamfetamine (of meth). Dit zijn middelen die de drempel om geweld te plegen kunnen verlagen.

sidemore

Wat hebben drugs en geweld met elkaar te maken?

Ook drugs zorgen ervoor dat je hersenen minder goed werken. De gevolgen voor je gedrag zijn dat je:

  • minder goed kunt reageren op bedreigende situaties.
  • bloeddruk, hartslag en spierspanning toenemen. Je lichaam bereidt zich voor op vluchten. Je kunt je daardoor energiek voelen, maar ook angstig. Vooral cocaïne en (meth)amfetamine hebben dit effect.
  • prikkelbaarder bent en minder open staat voor anderen. Ook de beheersing van je impulsen en je verbale vaardigheden kunnen minder worden. Vooral bij cocaïne is dit het geval.
  • erg competitief wordt en gevoelig voor prikkels. Er kunnen zelfs achtervolgingswanen ontstaan. Deze effecten zie je vooral bij amfetamine.
show/close

De cijfers in Nederland

De omvang van geweldpleging onder invloed in Nederland, kun je in cijfers uitdrukken. Onderstaand ter illustratie de wetenschappelijke cijfers op een rij (bron: Jan van Amsterdam en Wim van den Brink: Alcohol- en druggerelateerd geweld. WODC, 2016).

26% tot 43% van het geweld heeft te maken met alcohol

70% tot 80% van de geweldplegers in het uitgaansleven is onder invloed van alcohol

12% van de letsels die behandeld worden op de Spoedeisende Hulp, zijn het gevolg van geweld onder invloed van alcohol

30% tot 50% van het geweld onder invloed leidt tot zwaar lichamelijk letsel

3% van de geweldplegers is onder invloed van drugs en 3% tot 12% onder invloed van alcohol en drugs

10% van het uitgaansgeweld is gerelateerd aan het gebruik van alleen drugs

sidemore

Wie voeren de wet uit

Politie

De politie houdt verdachten van geweld aan, maakt een inschatting of er sprake is van middelengebruik, voert een alcohol- en/of drugstest uit en maakt het proces-verbaal op.

Medici

Artsen en verpleegkundigen nemen bloed af bij verdachten voor het vaststellen van drugsgebruik en soms ook alcoholgebruik.

Nederlands Forensisch Instituut

Het NFI analyseert bloedmonsters op het type drugs en de hoeveelheid drugs in het bloed. Ook kan het NFI het bloed analyseren op het gebruik van alcohol en de hoeveelheid alcohol.

Het Openbaar Ministerie

Het OM formuleert de strafeis of afdoening en houdt daarbij rekening met de ernst van het geweld, de resultaten van de test en andere informatie uit het strafrechtelijk onderzoek. Dit kan een verhoogde strafeis zijn, een op de persoon toegesneden interventie of een combinatie hiervan. Daarnaast zullen er ook zaken zijn die door het OM zelfstandig afgedaan worden middels een OM-strafbeschikking: hier geldt dat het OM met het bepalen van de strafmaat rekening zal houden met de resultaten van het onderzoek.

De rechter

De rechter bepaalt uiteindelijk of de (zwaardere) straf die het OM eist, ook wordt gegeven. De rechter kan een hogere boete of langere taakstraf of celstraf opleggen, maar ook bijzondere voorwaarden die direct te maken hebben met het alcohol- en/of drugsmisbruik.

Verslavingsreclassering

De (verslavings)reclassering: de (verslavings)reclassering geeft advies en houdt ook toezicht op de uitvoering van bijzondere voorwaarden.

sidemore
…

Campagne

Sinds 1 januari 2017 mag de politie geweldplegers testen op alcohol en/of drugsgebruik. Deze verandering in de wet heeft ook gevolgen voor de straffen die staan op geweldpleging onder invloed. Daarom is het ministerie van Veiligheid en Justitie met een campagne gestart die het belang en de gevolgen van de wetswijziging uitlegt.

Daarmee willen we je op de hoogte brengen van de wetsverandering, zodat je niet gek opkijkt als je opeens wordt getest. Bovendien willen we je bewust maken van de straffen die staan voor geweld onder invloed.

Informatie Rijksoverheid

U kunt uw vraag telefonisch stellen via het telefoonnummer 1400. Dit kan op werkdagen tussen 08.00 en 20.00 uur. U betaalt voor dit nummer alleen de gebruikelijke belkosten.
Vanuit het buitenland kunt u bellen naar: +31 77 4656 767.

Bent u doof of slechthorend? Via de bemiddelingsdienst van KPN Teletolk kunnen doven, slechthorenden en mensen met een spraakbeperking met ons bellen met tekst, spraak en beeld.